Łuszczyca u dzieci – Objawy, diagnostyka i leczenie

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną skóry, która może wystąpić również u dzieci. Chociaż często kojarzy się przede wszystkim z osobami dorosłymi, około jedna trzecia przypadków łuszczycy rozpoczyna się jeszcze w wieku dziecięcym lub nastoletnim. Choroba może pojawić się nawet u bardzo małego dziecka, choć początek jest szczególnie częsty w okresie dojrzewania.

Jak wygląda łuszczyca u dzieci? Najczęściej pojawiają się czerwone lub różowo-czerwone, wyraźnie odgraniczone zmiany pokryte łuską. U dzieci choroba może jednak przyjmować różne postacie i czasami przypominać egzemę, łojotokowe zapalenie skóry, łupież, pieluszkowe zapalenie skóry czy infekcję grzybiczą.

Wczesne rozpoznanie ma znaczenie nie tylko ze względu na wygląd skóry. Łuszczyca może wpływać na jakość życia dziecka, sen, koncentrację, relacje z rówieśnikami i samoocenę. W niektórych przypadkach może również współistnieć z łuszczycowym zapaleniem stawów oraz innymi problemami zdrowotnymi.

Łuszczyca u dzieci – czym jest?

Łuszczyca jest przewlekłą chorobą zapalną skóry. Nie jest chorobą zakaźną, dlatego dziecko z łuszczycą nie może zarazić innych osób.

W przebiegu choroby układ immunologiczny uczestniczy w powstawaniu przewlekłego stanu zapalnego skóry. W efekcie dochodzi między innymi do przyspieszonej odnowy naskórka, czego widocznym skutkiem są charakterystyczne zmiany skórne.

Łuszczyca ma przebieg przewlekły i nawrotowy. Oznacza to, że okresy nasilenia objawów mogą przeplatać się z okresami poprawy. U części dzieci, szczególnie w przypadku łuszczycy kropelkowatej związanej z infekcją, zmiany mogą ustąpić w ciągu kilku miesięcy. U innych choroba utrzymuje się przez wiele lat.

Jak wygląda łuszczyca u dzieci?

Najbardziej typowym objawem łuszczycy są czerwone, pogrubiałe i łuszczące się zmiany skórne.

Mogą one mieć postać:

• wyraźnie odgraniczonych czerwonych lub różowych plam,
• wypukłych blaszek,
• zmian pokrytych białą lub srebrzystą łuską,
• drobnych, licznych zmian rozsianych po skórze,
• zmian obejmujących skórę głowy,
• zmian w okolicy pieluszkowej,
• zmian w obrębie paznokci.

Dziecko może również skarżyć się na świąd, pieczenie, suchość lub bolesność skóry. Nasilenie objawów jest bardzo różne. Niektóre dzieci mają niewielkie ogniska, podczas gdy u innych zmiany mogą zajmować większą powierzchnię ciała.

Pierwsze objawy łuszczycy u dziecka

Pierwsze objawy mogą być łatwe do przeoczenia, szczególnie jeśli zmiany są niewielkie.

Rodzic może zauważyć:

• pojedyncze czerwone, łuszczące się ognisko,
• suche i pogrubiałe fragmenty skóry,
• nawracające zmiany na skórze głowy,
• uporczywe „łupieżowe” łuszczenie,
• drobne czerwone punkty lub plamki pojawiające się nagle na tułowiu,
• zmiany za uszami,
• nawracające zmiany w okolicy pieluszkowej,
• zmiany na paznokciach.

Nie każda czerwona lub łuszcząca się zmiana u dziecka oznacza łuszczycę. W wieku dziecięcym wiele chorób skóry może wyglądać podobnie. Dlatego przy utrzymujących się lub nawracających zmianach warto skonsultować dziecko z pediatrą lub dermatologiem.

Łuszczyca kropelkowata u dzieci

Jedną z postaci szczególnie istotnych w wieku dziecięcym jest łuszczyca kropelkowata.

W jej przebiegu na skórze pojawiają się liczne, niewielkie, łuszczące się zmiany przypominające krople. Mogą występować na:

• tułowiu,
• ramionach,
• nogach,
• innych częściach ciała.

Łuszczyca kropelkowata może pojawić się po infekcji, szczególnie po zakażeniu gardła paciorkowcem. Nie oznacza to jednak, że każda infekcja gardła prowadzi do łuszczycy ani że u każdego dziecka z łuszczycą kropelkowatą można znaleźć konkretną infekcję.

U części dzieci zmiany ustępują po kilku miesiącach, ale u niektórych w późniejszym czasie może rozwinąć się łuszczyca plackowata.

Łuszczyca skóry głowy u dziecka

Łuszczyca często obejmuje skórę głowy. U dziecka może być początkowo mylona ze zwykłym łupieżem lub łojotokowym zapaleniem skóry.

Można zaobserwować:

• łuszczenie skóry głowy,
• zaczerwienienie,
• grubsze, dobrze odgraniczone ogniska,
• białą lub srebrzystą łuskę,
• świąd.

W przypadku łuszczycy zmiany mogą obejmować większą powierzchnię skóry głowy, a czasami wychodzić poza linię włosów.

Skóra głowy może być również szczególnie problematyczna dla dzieci i nastolatków ze względu na widoczność zmian. Świąd, łuszczenie i drapanie mogą dodatkowo pogarszać komfort dziecka.

Łuszczyca u niemowląt i małych dzieci

Łuszczyca może wystąpić nawet u bardzo małego dziecka. W tej grupie wiekowej rozpoznanie może być jednak trudniejsze.

Zmiany mogą przypominać:

• egzemę,
• pieluszkowe zapalenie skóry,
• łojotokowe zapalenie skóry,
• infekcję drożdżakową,
• inne dermatozy wieku niemowlęcego.

W przypadku bardzo małych dzieci nawet dermatolog może początkowo mieć trudności z jednoznacznym odróżnieniem łuszczycy od egzemy. Czasami rozpoznanie staje się bardziej oczywiste dopiero podczas obserwacji dalszego przebiegu choroby.

Dlatego przewlekających się zmian skórnych u niemowlęcia nie należy samodzielnie leczyć przez długi czas kolejnymi preparatami dostępnymi bez recepty.

Gdzie najczęściej pojawia się łuszczyca u dzieci?

Łuszczyca może wystąpić praktycznie w każdej okolicy skóry.

U dzieci często zajmuje:

• skórę głowy,
• kolana,
• łokcie,
• tułów,
• okolice za uszami,
• paznokcie,
• okolice fałdów skórnych.

W zależności od wieku i rodzaju łuszczycy lokalizacja może być jednak inna. U dziecka mogą również wystąpić postacie łuszczycy, które obejmują fałdy skórne, dłonie i stopy lub inne nietypowe obszary.

Łuszczyca w okolicy pieluszkowej

U niemowląt i małych dzieci zmiany w okolicy pieluszkowej mogą stanowić szczególne wyzwanie diagnostyczne.

Łuszczyca może powodować czerwone ogniska w okolicy pieluszkowej, które mogą przypominać inne częste choroby skóry.

W przypadku zmian, które:

• utrzymują się mimo standardowego leczenia,
• nawracają,
• mają nietypowy wygląd,
• pojawiają się również poza okolicą pieluszkową,

warto skonsultować dziecko z lekarzem.

Łuszczyca paznokci u dzieci

Łuszczyca może również zajmować paznokcie.

Rodzic może zauważyć:

• drobne zagłębienia w płytce paznokcia,
• zmianę koloru paznokcia,
• zgrubienie płytki,
• oddzielanie się paznokcia od łożyska,
• zwiększoną łamliwość.

Zmiany paznokciowe nie zawsze występują jednocześnie z rozległymi zmianami skórnymi. Ich obecność może być jednak ważną wskazówką diagnostyczną.

Co może wywołać lub nasilić łuszczycę u dziecka?

Łuszczyca ma złożone podłoże. Znaczenie mają między innymi predyspozycje genetyczne oraz działanie czynników środowiskowych.

U dzieci zaostrzenia mogą być związane m.in. z:

• infekcjami,
• stresem,
• urazami skóry,
• podrażnieniem skóry,
• niektórymi czynnikami środowiskowymi.

Szczególną uwagę zwraca się na infekcje paciorkowcowe gardła i okolicy odbytu, które mogą mieć związek z wystąpieniem łuszczycy kropelkowatej.

Nie oznacza to jednak, że rodzic może zawsze wskazać jeden konkretny czynnik odpowiedzialny za pojawienie się choroby.

Czy łuszczyca u dzieci jest zaraźliwa?

Nie. Łuszczyca nie jest chorobą zakaźną.

Dziecko nie może zarazić kolegi, rodzeństwa ani rodzica przez:

• dotyk,
• wspólną zabawę,
• korzystanie z tych samych przedmiotów,
• kontakt ze zmianami skórnymi.

Jest to szczególnie ważna informacja dla dzieci, ponieważ widoczne zmiany skórne mogą powodować niezrozumienie lub nieprzyjemne reakcje ze strony rówieśników.

Jak diagnozuje się łuszczycę u dzieci?

Rozpoznanie łuszczycy zazwyczaj opiera się na badaniu dermatologicznym i charakterystycznym wyglądzie zmian.

Lekarz ocenia:

• rodzaj zmian,
• ich kolor,
• obecność łuski,
• granice zmian,
• lokalizację,
• rozległość,
• przebieg choroby,
• występowanie podobnych objawów w rodzinie.

Ważne jest również sprawdzenie skóry głowy, paznokci oraz innych części ciała.

W typowych przypadkach nie zawsze potrzebne są dodatkowe badania. Jeżeli obraz choroby jest nietypowy, lekarz może jednak zdecydować o przeprowadzeniu dodatkowej diagnostyki.

Czy dziecko z łuszczycą powinno mieć badania krwi?

Nie każde dziecko z łuszczycą wymaga rutynowego wykonywania szerokiego panelu badań krwi wyłącznie w celu potwierdzenia choroby.

Zakres diagnostyki zależy od sytuacji klinicznej, nasilenia łuszczycy, zastosowanego leczenia oraz występowania innych objawów.

Ma to szczególne znaczenie przed rozpoczęciem niektórych terapii ogólnych lub biologicznych, kiedy mogą być potrzebne dodatkowe badania pozwalające ocenić bezpieczeństwo leczenia.

Leczenie łuszczycy u dzieci

Leczenie łuszczycy u dziecka dobiera dermatolog indywidualnie. Pod uwagę bierze się:

• wiek dziecka,
• rodzaj łuszczycy,
• rozległość zmian,
• lokalizację,
• nasilenie objawów,
• wpływ choroby na jakość życia,
• wcześniejsze leczenie,
• współistniejące choroby.

Nie istnieje jedna terapia odpowiednia dla wszystkich dzieci.

Leczenie miejscowe

W przypadku łagodnej i części przypadków umiarkowanej łuszczycy podstawą leczenia mogą być preparaty stosowane bezpośrednio na zmienioną skórę.

W zależności od sytuacji lekarz może zastosować między innymi:

• miejscowe glikokortykosteroidy,
• analogi witaminy D,
• inne leki przeciwzapalne,
• preparaty wspomagające usuwanie łuski,
• emolienty.

U dzieci szczególnie ważne jest odpowiednie dobranie siły preparatu, miejsca stosowania i czasu terapii. Silnych glikokortykosteroidów nie należy stosować samodzielnie ani przez długi czas bez kontroli lekarza.

Fototerapia

Jeżeli zmiany są bardziej rozległe albo leczenie miejscowe nie przynosi wystarczającej poprawy, dermatolog może rozważyć fototerapię.

Jedną z wykorzystywanych metod jest wąskopasmowe UVB (NB-UVB). U dzieci może być stosowane szczególnie w przypadku łuszczycy kropelkowatej oraz przewlekłych zmian plackowatych.

Fototerapia wymaga regularnych wizyt i odpowiedniego ustalenia dawki promieniowania przez personel medyczny.

Leczenie ogólne

W przypadku umiarkowanej lub ciężkiej łuszczycy, szczególnie gdy choroba znacząco wpływa na funkcjonowanie dziecka, dermatolog może rozważyć leczenie ogólne.

Jedną z możliwości jest metotreksat. Wymaga on odpowiedniego monitorowania i regularnych badań kontrolnych.

W określonych sytuacjach stosowane są również inne leki ogólne, a wybór terapii zależy od rodzaju i ciężkości choroby.

Leki biologiczne

W leczeniu umiarkowanej i ciężkiej łuszczycy u dzieci mogą być stosowane również leki biologiczne.

Są to terapie działające na określone mechanizmy odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego.

Wybór konkretnego leku zależy między innymi od wieku dziecka, rodzaju łuszczycy, ciężkości choroby oraz obowiązujących wskazań i dostępności terapii.

W Stanach Zjednoczonych niektóre leki biologiczne mają zatwierdzone wskazania pediatryczne, m.in. etanercept od 4. roku życia oraz wybrane inne leki od 6. roku życia.

W Polsce dostępność poszczególnych terapii i kryteria ich stosowania mogą być inne, dlatego decyzję o leczeniu biologicznym podejmuje lekarz zgodnie z aktualnymi wskazaniami i możliwościami terapii.

Czy łuszczycę u dziecka można wyleczyć?

Obecnie nie ma leczenia, które gwarantowałoby trwałe usunięcie predyspozycji do łuszczycy. Możliwe jest jednak skuteczne kontrolowanie choroby.

U części dzieci, zwłaszcza w przypadku łuszczycy kropelkowatej, zmiany mogą ustąpić całkowicie. U innych choroba ma charakter przewlekły i wymaga długotrwałego leczenia oraz okresowego dostosowywania terapii.

Celem leczenia jest nie tylko zmniejszenie widocznych zmian, ale również ograniczenie świądu, bólu i innych objawów oraz poprawa jakości życia dziecka.

Łuszczyca u dziecka a psychika

Choroby skóry są szczególnie trudne dla dzieci i nastolatków, ponieważ wygląd skóry może mieć duże znaczenie w relacjach z rówieśnikami.

Łuszczyca może powodować:

• zakłopotanie,
• obniżenie pewności siebie,
• unikanie niektórych aktywności,
• stres związany z wyglądem,
• problemy z koncentracją,
• zaburzenia snu związane ze świądem lub bólem.

Szczególnie problematyczne może być zajęcie skóry głowy, twarzy lub dłoni, czyli miejsc trudnych do ukrycia.

Rodzice powinni zwracać uwagę nie tylko na stan skóry, ale również na zachowanie dziecka. Jeżeli dziecko zaczyna unikać szkoły, spotkań z rówieśnikami lub aktywności, które wcześniej sprawiały mu przyjemność, warto porozmawiać o tym z lekarzem.

Łuszczyca u dzieci a łuszczycowe zapalenie stawów

Łuszczyca nie ogranicza się wyłącznie do skóry. U części pacjentów może współistnieć z łuszczycowym zapaleniem stawów.

Niepokój powinny wzbudzić między innymi:

• przewlekły ból stawów,
• obrzęk stawu,
• sztywność,
• trudności z poruszaniem się,
• ból pięt,
• nawracający ból palców dłoni lub stóp.

Jeżeli dziecko z łuszczycą zgłasza takie objawy, należy poinformować o nich lekarza. Wczesne rozpoznanie problemów stawowych ma znaczenie dla dalszego postępowania. Łuszczycowe zapalenie stawów jest jednym z istotnych problemów współistniejących, na które zwracają uwagę zalecenia dotyczące opieki nad dziećmi z łuszczycą.

Kiedy z dzieckiem do dermatologa?

Warto skonsultować dziecko z dermatologiem, jeśli:

• zmiany skórne utrzymują się przez dłuższy czas,
• nawracają mimo stosowanego leczenia,
• pojawiają się wyraźnie odgraniczone czerwone blaszki,
• skóra jest pokryta grubą łuską,
• występują liczne drobne zmiany na całym ciele,
• zmiany pojawiają się na skórze głowy,
• występują zmiany paznokci,
• dziecko odczuwa nasilony świąd lub ból,
• pojawiają się dolegliwości ze strony stawów,
• choroba wpływa na sen, naukę lub relacje z rówieśnikami.

W przypadku szybko rozszerzających się zmian, zajęcia dużej powierzchni skóry, nasilonego bólu lub objawów ogólnych dziecko powinno zostać ocenione przez lekarza pilniej.

Łuszczyca dziecięca – najczęstsze pytania

Czy łuszczyca może pojawić się u niemowlęcia?

Tak. Łuszczyca może rozpocząć się w każdym wieku, również w okresie niemowlęcym. U najmłodszych dzieci może jednak przypominać egzemę, pieluszkowe zapalenie skóry lub inne częste choroby skóry.

Czy łuszczyca u dzieci jest dziedziczna?

Predyspozycja genetyczna odgrywa rolę w rozwoju łuszczycy, ale obecność choroby u rodzica nie oznacza, że dziecko na pewno zachoruje. Na wystąpienie i przebieg choroby wpływają również czynniki środowiskowe.

Czy łuszczyca u dziecka może sama zniknąć?

Tak. Szczególnie łuszczyca kropelkowata może ustąpić w ciągu kilku miesięcy. Nie oznacza to jednak, że choroba nie może powrócić w przyszłości.

Czy dziecko z łuszczycą może chodzić na basen?

Sama łuszczyca nie jest przeciwwskazaniem do pływania. Jeśli jednak skóra jest mocno podrażniona, popękana lub występują otwarte rany, warto skonsultować z lekarzem, czy w danym momencie korzystanie z basenu jest odpowiednie.

Czy dziecko z łuszczycą może uprawiać sport?

Tak. Aktywność fizyczna może być częścią zdrowego stylu życia dziecka. Należy natomiast zadbać o ochronę skóry przed otarciami, odpowiednią higienę i nawilżanie skóry.

Czy łuszczyca u dzieci jest chorobą na całe życie?

Nie u każdego dziecka przebieg wygląda tak samo. U części dzieci objawy mogą ustąpić na długi czas, a u innych choroba ma charakter przewlekły i nawrotowy. Szczególnie łuszczyca kropelkowata może mieć bardziej przejściowy przebieg.

Czy można stosować u dziecka leki na łuszczycę dla dorosłych?

Nie należy samodzielnie przenosić schematów leczenia stosowanych u dorosłych na dziecko. Wiek, masa ciała, lokalizacja zmian oraz bezpieczeństwo poszczególnych substancji mają znaczenie przy wyborze terapii. Leczenie powinno być ustalone przez lekarza.

Podsumowanie

Łuszczyca u dzieci może pojawić się w każdym wieku i przyjmować różne postacie. Najczęściej widoczne są czerwone, pogrubiałe i łuszczące się zmiany, ale u najmłodszych pacjentów choroba może przypominać egzemę, łojotokowe zapalenie skóry czy pieluszkowe zapalenie skóry.

Szczególną postacią występującą u dzieci i młodzieży jest łuszczyca kropelkowata, która może pojawić się po infekcji, zwłaszcza paciorkowcowej.

Rozpoznanie najczęściej opiera się na badaniu dermatologicznym. Leczenie dobiera się indywidualnie – od preparatów miejscowych, przez fototerapię, po leczenie ogólne i biologiczne w przypadku cięższej choroby.

W przypadku dziecka z przewlekłymi, nawracającymi lub nietypowymi zmianami skórnymi warto skonsultować się z dermatologiem. Odpowiednio dobrane leczenie może skutecznie ograniczyć objawy łuszczycy i pomóc dziecku normalnie funkcjonować w domu, szkole i wśród rówieśników.