Łuszczyca a otyłość i zespół metaboliczny – ukryte powiązania

Łuszczyca nie jest wyłącznie chorobą skóry. To przewlekła choroba zapalna, która może współistnieć z innymi problemami zdrowotnymi, w tym otyłością, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami gospodarki cukrowej i nieprawidłowym stężeniem cholesterolu.

Związek działa również w drugą stronę. Nadmierna masa ciała może wpływać na aktywność łuszczycy i skuteczność jej leczenia. Dlatego u osoby z łuszczycą warto patrzeć nie tylko na wygląd skóry, ale również na zdrowie metaboliczne.

Dlaczego łuszczyca wiąże się z otyłością?

Łuszczyca i otyłość mają częściowo wspólne mechanizmy związane z przewlekłym stanem zapalnym.

Tkanka tłuszczowa nie jest jedynie magazynem energii. Jest aktywnym narządem, który produkuje różne substancje wpływające na metabolizm i odpowiedź immunologiczną. W przypadku nadmiaru tkanki tłuszczowej dochodzi do zmian w wydzielaniu adipokin i nasilenia przewlekłego, niskiego stopnia stanu zapalnego.

Łuszczyca również wiąże się z aktywacją układu immunologicznego. Dlatego u części osób oba procesy mogą wzajemnie się nasilać.

Nie oznacza to jednak, że otyłość jest przyczyną łuszczycy. Choroba ma złożone podłoże, obejmujące m.in. predyspozycje genetyczne i czynniki środowiskowe.

Czym jest zespół metaboliczny?

Zespół metaboliczny to współwystępowanie kilku czynników zwiększających ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2.

Pod uwagę bierze się m.in.:

• zwiększony obwód talii,
• podwyższone stężenie triglicerydów,
• obniżone stężenie cholesterolu HDL,
• podwyższone ciśnienie tętnicze,
• podwyższony poziom glukozy lub zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Rozpoznanie zespołu metabolicznego zależy od przyjętych kryteriów i liczby występujących nieprawidłowości.

U osób z łuszczycą warto zwracać na ten problem szczególną uwagę, ponieważ część zaburzeń metabolicznych występuje u nich częściej niż w populacji ogólnej.

Łuszczyca a insulinooporność

Insulinooporność oznacza zmniejszoną wrażliwość tkanek na działanie insuliny. Organizm może wtedy potrzebować większych ilości tego hormonu, aby utrzymać prawidłowe stężenie glukozy.

Otyłość, szczególnie nagromadzenie tłuszczu trzewnego, sprzyja rozwojowi insulinooporności. Przewlekły stan zapalny może dodatkowo wpływać na gospodarkę metaboliczną.

Warto jednak pamiętać, że sama łuszczyca nie oznacza automatycznie insulinooporności. Nie każda osoba z łuszczycą wymaga również diagnostyki w tym kierunku, a pojedynczy objaw, np. senność po posiłku, nie wystarcza do rozpoznania problemu.

Jeżeli występują czynniki ryzyka, lekarz może zdecydować o wykonaniu odpowiednich badań, np. glukozy na czczo lub HbA1c.

Czy łuszczyca zwiększa ryzyko cukrzycy?

U osób z łuszczycą, szczególnie przy bardziej nasilonej chorobie, obserwuje się zwiększone ryzyko niektórych zaburzeń metabolicznych, w tym cukrzycy typu 2.

Nie oznacza to, że sama łuszczyca powoduje cukrzycę. Znaczenie mają również otyłość, wiek, predyspozycje rodzinne, aktywność fizyczna, sposób odżywiania i inne czynniki ryzyka.

Dlatego ważniejsze od szukania jednej przyczyny jest regularne kontrolowanie zdrowia metabolicznego.

Łuszczyca a nadciśnienie i cholesterol

Zaburzenia metaboliczne często występują razem. Osoba z łuszczycą może jednocześnie mieć podwyższone ciśnienie tętnicze, nieprawidłowe stężenie lipidów, nadmierną masę ciała i zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Taki zestaw czynników zwiększa ryzyko chorób układu krążenia.

Właśnie dlatego w przypadku łuszczycy warto pamiętać o podstawowej profilaktyce:

• pomiarach ciśnienia,
• kontroli masy ciała i obwodu talii,
• badaniach lipidowych,
• kontroli glukozy zgodnie z indywidualnymi wskazaniami,
• regularnej aktywności fizycznej.

Czy odchudzanie może poprawić łuszczycę?

U osób z nadmierną masą ciała redukcja masy ciała może korzystnie wpływać na przebieg łuszczycy i zdrowie metaboliczne.

Nie chodzi jednak o szybkie odchudzanie za wszelką cenę. Korzystniejsze jest stopniowe osiąganie trwałej zmiany masy ciała poprzez odpowiednie żywienie, aktywność fizyczną i – jeśli jest taka potrzeba – leczenie otyłości.

Badania wskazują również, że u części pacjentów redukcja masy ciała może poprawiać odpowiedź na leczenie przeciwłuszczycowe.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z łuszczycą powinna schudnąć ani że leczenie skóry można zastąpić dietą.

Czy otyłość utrudnia leczenie łuszczycy?

Może. Masa ciała może wpływać na farmakokinetykę niektórych leków oraz na odpowiedź na leczenie.

W praktyce oznacza to, że u części osób z otyłością uzyskanie pełnej kontroli łuszczycy może być trudniejsze. Nie jest to jednak powód do obwiniania pacjenta.

Jeżeli terapia nie działa wystarczająco dobrze, dermatolog może zmienić leczenie lub zastosować inną strategię. Jednocześnie leczenie otyłości może stanowić ważne uzupełnienie kompleksowej opieki.

Czy leczenie otyłości może pomóc w łuszczycy?

Jeśli pacjent ma otyłość, jej leczenie może przynieść korzyści wykraczające poza samą redukcję masy ciała.

Zmniejszenie masy ciała może poprawić m.in.:

• ciśnienie tętnicze,
• gospodarkę węglowodanową,
• profil lipidowy,
• sprawność fizyczną,
• ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

U części osób może również korzystnie wpłynąć na aktywność łuszczycy.

Leczenie otyłości powinno być jednak traktowane jako leczenie przewlekłej choroby, a nie krótkotrwała dieta odchudzająca. W zależności od sytuacji może obejmować zmianę sposobu żywienia, aktywność fizyczną, leczenie farmakologiczne lub inne metody.

Łuszczyca a tarczyca

Choroby tarczycy mogą współistnieć z łuszczycą, ale nie oznacza to, że każda osoba z łuszczycą powinna wykonywać komplet badań hormonalnych.

Szczególnie niedoczynność tarczycy może powodować m.in. zmęczenie, uczucie zimna, zaparcia, suchą skórę czy zwiększenie masy ciała. Jeżeli występują takie objawy, lekarz może zdecydować o oznaczeniu TSH i – w zależności od sytuacji – innych parametrów.

Warto jednak pamiętać, że otyłości nie można automatycznie tłumaczyć chorobą tarczycy. Prawidłowo leczona niedoczynność tarczycy zwykle nie wyjaśnia znacznej nadmiernej masy ciała.

Jakie badania warto kontrolować przy łuszczycy?

Nie ma jednego obowiązkowego zestawu badań dla każdej osoby z łuszczycą. Zakres diagnostyki zależy m.in. od wieku, masy ciała, chorób współistniejących i stosowanego leczenia.

Lekarz może zalecić kontrolę takich parametrów jak:

• ciśnienie tętnicze,
• glukoza na czczo lub HbA1c,
• cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy,
• masa ciała i obwód talii.

Dodatkowe badania, w tym dotyczące tarczycy, wykonuje się wtedy, gdy istnieją ku temu wskazania.

Co można zrobić na co dzień?

Nie istnieje specjalna dieta, która wyleczy łuszczycę. Warto natomiast stosować sposób żywienia korzystny zarówno dla skóry, jak i układu sercowo-naczyniowego.

Dobrym wyborem jest dieta oparta na:

• warzywach i owocach,
• produktach pełnoziarnistych,
• roślinach strączkowych,
• rybach,
• orzechach i nasionach,
• zdrowych tłuszczach.

Warto ograniczać wysoko przetworzoną żywność, nadmiar cukrów dodanych i alkoholu.

Równie ważna jest regularna aktywność fizyczna dostosowana do możliwości danej osoby. Przy ŁZS należy uwzględnić stan stawów i w razie potrzeby skonsultować rodzaj aktywności z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Łuszczyca to choroba całego organizmu

Łuszczyca nie powinna być postrzegana wyłącznie jako problem dotyczący wyglądu skóry. U części pacjentów współistnieją z nią zaburzenia metaboliczne, a także inne choroby zapalne, w tym łuszczycowe zapalenie stawów.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z łuszczycą będzie miała zespół metaboliczny, insulinooporność czy otyłość.

Najważniejsze jest indywidualne podejście do pacjenta. Kontrolowanie zmian skórnych powinno iść w parze z oceną czynników ryzyka sercowo-naczyniowego i metabolicznego, jeśli istnieją ku temu wskazania.

Jeżeli masz łuszczycę i jednocześnie zmagasz się z nadmierną masą ciała, podwyższonym ciśnieniem, nieprawidłowym poziomem cholesterolu lub glukozy, warto powiedzieć o tym dermatologowi i lekarzowi prowadzącemu. Leczenie tych problemów razem może przynieść więcej korzyści niż skupienie się wyłącznie na jednym z nich.