Łuszczyca czy egzema (AZS)? Jak prawidłowo odróżnić zmiany

Czerwone, suche i swędzące zmiany skórne mogą wyglądać podobnie, ale ich przyczyny i leczenie bywają zupełnie inne. Egzema a łuszczyca to częsty dylemat, szczególnie gdy zmiany pojawiają się po raz pierwszy.

Czy można rozpoznać chorobę po samym wyglądzie skóry? Czasami charakterystyczne cechy bardzo pomagają, jednak w wielu przypadkach potrzebne jest badanie dermatologiczne. Co więcej, łuszczyca i atopowe zapalenie skóry (AZS) mogą występować jednocześnie.

Łuszczyca a AZS – najważniejsze różnice

Obie choroby mają charakter przewlekły i zapalny, ale mechanizmy ich powstawania są inne. Różnią się również typową lokalizacją zmian, wyglądem skóry i nasileniem świądu.

Nie są to jednak sztywne reguły. Łuszczyca może pojawić się na twarzy czy w fałdach skóry, a AZS może zajmować również inne okolice.

Jak wygląda łuszczyca?

Typowa łuszczyca plackowata powoduje powstawanie dobrze odgraniczonych, rumieniowych zmian pokrytych łuską. Często są one symetryczne i występują na łokciach, kolanach, skórze głowy lub w okolicy lędźwiowo-krzyżowej.

Łuszczyca może jednak przybierać różne postacie. Zmiany mogą być małe i liczne, zajmować paznokcie, dłonie i stopy, a także twarz czy fałdy skórne. Dlatego brak „typowych” zmian na łokciach nie wyklucza choroby.

Pomocne dla dermatologa są również zmiany paznokciowe, np. charakterystyczne drobne zagłębienia płytki paznokciowej.

Jak wygląda egzema i AZS?

W przypadku AZS bardzo charakterystyczna jest suchość i wrażliwość skóry oraz nasilony świąd. Drapanie może prowadzić do uszkodzenia naskórka, przeczosów, sączenia, a przy przewlekłym przebiegu także do pogrubienia skóry.

Lokalizacja zmian często zależy od wieku. U dzieci zmiany mogą zajmować m.in. twarz i powierzchnie wyprostne, natomiast u starszych dzieci i dorosłych często występują w zgięciach łokciowych i kolanowych.

Ważna jest także skłonność do innych chorób atopowych, takich jak astma czy alergiczny nieżyt nosa, choć ich brak nie wyklucza AZS.

Świąd skóry – czy pomaga rozpoznać chorobę?

Świąd skóry jest bardzo częstym objawem AZS i może być jednym z jego najbardziej dokuczliwych symptomów. W łuszczycy również może występować, ale jego nasilenie jest bardziej zróżnicowane.

Nie można jednak przyjąć prostej zasady: „jeśli swędzi, to AZS”. Intensywny świąd może towarzyszyć także łuszczycy, szczególnie podczas zaostrzenia.

Drapanie dodatkowo uszkadza skórę i może nasilać stan zapalny. W łuszczycy uraz skóry może również wywołać nowe zmiany w miejscu podrażnienia – jest to tzw. objaw Koebnera.

Czy łuszczyca i AZS mogą występować jednocześnie?

Tak. Chociaż przez lata traktowano je jako dwie wyraźnie odrębne choroby, wiadomo, że ich współwystępowanie jest możliwe.

Dlatego nie zawsze da się zaklasyfikować każdą zmianę jako „typową łuszczycę” albo „typowe AZS”. W niektórych przypadkach potrzebna jest dokładna ocena dermatologiczna, szczególnie gdy wygląd zmian jest nietypowy lub leczenie nie przynosi oczekiwanego efektu.

Łuszczyca czy egzema – jak wygląda diagnoza?

Rozpoznanie zazwyczaj opiera się przede wszystkim na badaniu skóry i wywiadzie. Dermatolog ocenia wygląd zmian, ich lokalizację, czas trwania, sposób pojawiania się oraz występowanie podobnych problemów u pacjenta lub w rodzinie.

W niektórych sytuacjach konieczne może być wykonanie dodatkowych badań, np. badania mykologicznego, jeśli zmiany mogą być związane z infekcją grzybiczą. Rzadziej lekarz może zdecydować o pobraniu niewielkiego fragmentu skóry do badania histopatologicznego.

Nie ma jednego prostego badania krwi, które pozwala potwierdzić lub wykluczyć łuszczycę albo AZS.

Czy leczenie łuszczycy i AZS jest takie samo?

Nie. Chociaż w obu chorobach duże znaczenie ma prawidłowa pielęgnacja skóry i odbudowa jej bariery ochronnej, leczenie przyczynowe i przeciwzapalne dobiera się indywidualnie.

W obu przypadkach mogą być stosowane miejscowe leki przeciwzapalne, ale ich dobór, miejsce aplikacji i czas stosowania zależą od rozpoznania oraz lokalizacji zmian. W łuszczycy dostępne są także m.in. leki wpływające na procesy charakterystyczne dla tej choroby, w tym terapie ogólne i biologiczne.

Dlatego stosowanie preparatu „na egzemę” na zmiany, które w rzeczywistości są łuszczycą, nie zawsze przyniesie oczekiwany efekt.

Kiedy zgłosić się do dermatologa?

Warto skonsultować zmiany, jeśli:

• utrzymują się przez dłuższy czas lub regularnie nawracają,
• szybko się rozszerzają,
• powodują silny świąd lub ból,
• skóra pęka, krwawi albo zaczyna się sączyć,
• zmiany pojawiły się po raz pierwszy i nie wiadomo, co je powoduje,
• stosowane samodzielnie kosmetyki lub preparaty nie przynoszą poprawy.

Łuszczyca czy egzema? Bez badania nie zawsze można odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Podobny wygląd zmian nie oznacza tej samej choroby, dlatego właściwe rozpoznanie jest podstawą skutecznego leczenia.

Jeśli masz nawracające zmiany skórne, zamiast wielokrotnie zmieniać kosmetyki lub stosować przypadkowe maści, warto skonsultować się z dermatologiem i ustalić ich przyczynę.