MASH i MASLD – Co oznaczają nowe nazwy stłuszczenia wątroby?

eśli podczas wizyty lekarz powiedział, że masz MASLD albo MASH, możesz zastanawiać się, dlaczego nie użył określenia NAFLD lub NASH, które wcześniej pojawiało się w wynikach badań.

To nie jest zupełnie nowa choroba. MASLD i MASH to nowe nazwy, które zastąpiły wcześniejsze określenia NAFLD i NASH. Zmiana została wprowadzona w 2023 roku przez międzynarodowe towarzystwa hepatologiczne, m.in. EASL i AASLD. Miała lepiej odzwierciedlać przyczyny choroby i odejść od nazewnictwa opartego na wykluczaniu alkoholu.

MASLD – co oznacza ta nazwa?

MASLD to skrót od metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, czyli stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi.

Jest to określenie, które zastąpiło wcześniejszą nazwę NAFLD – non-alcoholic fatty liver disease.

Aby rozpoznać MASLD, musi występować stłuszczenie wątroby oraz co najmniej jeden czynnik ryzyka kardiometabolicznego. Mogą to być m.in.:

• nadwaga lub otyłość,
• cukrzyca typu 2,
• zaburzenia gospodarki glukozowej,
• podwyższone ciśnienie tętnicze,
• nieprawidłowy profil lipidowy,
• zwiększony obwód talii.

MASLD nie jest więc po prostu „tłuszczem w wątrobie”. To część większej grupy chorób związanych z zaburzeniami metabolicznymi.

MASLD a NAFLD – co się zmieniło?

Najprościej można to zapamiętać:

NAFLD → MASLD

NASH → MASH

Sama zmiana nazwy nie oznacza, że choroba nagle stała się inną jednostką. Zmieniła się przede wszystkim klasyfikacja i sposób opisywania przyczyn stłuszczenia wątroby. Naturalny przebieg choroby, ocena włóknienia czy znaczenie powikłań pozostają ważne tak samo jak wcześniej.

Nowe nazewnictwo ma również ograniczyć stygmatyzowanie pacjentów. Określenia „niealkoholowa” i „tłuszczowa” były uznawane przez część ekspertów i pacjentów za mniej precyzyjne lub potencjalnie stygmatyzujące.

MASH – czym różni się od MASLD?

MASH oznacza metabolic dysfunction-associated steatohepatitis, czyli metaboliczne stłuszczeniowe zapalenie wątroby.

Jest to bardziej zaawansowana postać procesu chorobowego niż samo stłuszczenie. W wątrobie, oprócz nagromadzenia tłuszczu, występuje również stan zapalny i uszkodzenie komórek wątroby.

MASH może prowadzić do postępującego włóknienia, a w bardziej zaawansowanych przypadkach do marskości i zwiększonego ryzyka raka wątrobowokomórkowego.

Można więc przyjąć uproszczenie:

MASLD = metaboliczne stłuszczenie wątroby

MASH = MASLD z cechami stłuszczeniowego zapalenia wątroby

MASH a NASH – czy to dokładnie to samo?

Tak – MASH zastąpiło nazwę NASH, czyli non-alcoholic steatohepatitis.

Zmiana nie oznacza, że wcześniej rozpoznane NASH nagle przestało być aktualne. Jeśli w starszej dokumentacji znajduje się rozpoznanie NASH, należy je rozumieć jako odpowiednik obecnego określenia MASH.

Dlatego pacjent może spotkać w dokumentacji oba określenia, szczególnie jeśli część badań pochodzi sprzed kilku lat.

Dlaczego zmieniono nazwy?

Wcześniejsze określenia opierały się częściowo na tym, czego nie było – przede wszystkim na braku nadmiernego spożycia alkoholu.

Obecnie wiadomo, że rozwój stłuszczeniowej choroby wątroby jest silnie związany z czynnikami metabolicznymi, takimi jak otyłość trzewna, insulinooporność, cukrzyca typu 2 czy zaburzenia lipidowe.

Nowa klasyfikacja pozwala więc lepiej opisać mechanizmy związane z chorobą i uwzględniać różne przyczyny stłuszczenia wątroby.

Czy alkohol nadal ma znaczenie?

Tak. Zmiana nazwy nie oznacza, że alkohol przestał mieć znaczenie w chorobach wątroby.

Nowa klasyfikacja obejmuje również inne kategorie stłuszczeniowej choroby wątroby. Jedną z nich jest MetALD, czyli sytuacja, w której występują zaburzenia metaboliczne oraz spożycie alkoholu w ilościach większych niż przewidziane dla czystej kategorii MASLD, ale niewystarczających do zaklasyfikowania choroby wyłącznie jako alkoholowej choroby wątroby.

Dlatego podczas diagnostyki lekarz nadal powinien uwzględnić ilość spożywanego alkoholu, a nie tylko wyniki badań laboratoryjnych.

Czy MASLD oznacza, że mam chorą wątrobę?

Tak, ale stopień zaawansowania może być bardzo różny.

MASLD może obejmować samo stłuszczenie bez istotnego włóknienia, ale u części pacjentów z czasem rozwija się stan zapalny i włóknienie.

Dlatego samo stwierdzenie „stłuszczenie wątroby” w USG nie mówi jeszcze, jak poważna jest choroba.

W ocenie ryzyka znaczenie ma przede wszystkim stopień włóknienia wątroby.

Jak diagnozuje się MASLD i MASH?

Stłuszczenie może zostać wykryte np. podczas badania USG jamy brzusznej. Lekarz bierze jednak pod uwagę również wyniki badań laboratoryjnych, choroby współistniejące, masę ciała, ciśnienie tętnicze, gospodarkę cukrową i lipidową oraz ilość spożywanego alkoholu.

W ocenie włóknienia mogą być wykorzystywane nieinwazyjne metody, m.in.:

• wskaźniki obliczane na podstawie badań krwi,
• elastografia,
• USG z oceną parametrów wątroby,
• w wybranych przypadkach rezonans magnetyczny,
• rzadziej biopsja wątroby.

Aktualne zalecenia EASL podkreślają znaczenie nieinwazyjnej oceny ryzyka włóknienia, szczególnie u osób z cukrzycą typu 2, otyłością, nieprawidłowymi enzymami wątrobowymi lub stłuszczeniem wykrytym w badaniach obrazowych.

Czy podwyższone ALT lub AST oznacza MASH?

Nie.

Nieprawidłowe enzymy wątrobowe mogą wskazywać na uszkodzenie wątroby, ale same ALT i AST nie pozwalają rozpoznać MASH ani określić stopnia włóknienia.

Co więcej, prawidłowe enzymy wątrobowe również nie wykluczają istotnej choroby wątroby.

Dlatego interpretacja wyników powinna uwzględniać cały obraz kliniczny.

Co zrobić po rozpoznaniu MASLD?

Najważniejsze jest ustalenie, czy występują czynniki ryzyka progresji choroby i jaki jest stopień włóknienia.

Postępowanie obejmuje przede wszystkim poprawę zdrowia metabolicznego. U osób z nadmierną masą ciała redukcja masy ciała może zmniejszać ilość tłuszczu w wątrobie i wpływać korzystnie na proces zapalny oraz włóknienie. Znaczenie mają również regularna aktywność fizyczna, odpowiednio zbilansowana dieta oraz leczenie cukrzycy, nadciśnienia i zaburzeń lipidowych.

Nie chodzi jednak o krótkotrwałą „dietę na wątrobę”. Leczenie MASLD powinno być długoterminową zmianą sposobu odżywiania i stylu życia, dopasowaną do stanu zdrowia pacjenta.

Czy MASLD można wyleczyć?

W wielu przypadkach można znacząco poprawić stan metaboliczny i zmniejszyć ilość tłuszczu w wątrobie. Szczególnie ważne jest wczesne wykrycie choroby i zapobieganie rozwojowi włóknienia.

Nie każdy pacjent z MASLD rozwinie MASH, marskość czy inne poważne powikłania. Ryzyko zależy m.in. od stopnia włóknienia i obecności chorób metabolicznych.

Dlatego samo słowo „MASLD” nie powinno być powodem do paniki, ale również nie należy go ignorować.

Czy istnieje leczenie farmakologiczne?

Podstawą postępowania nadal pozostaje leczenie czynników metabolicznych i modyfikacja stylu życia. Jednocześnie rozwijają się terapie farmakologiczne przeznaczone dla określonych grup pacjentów.

W 2024 roku w USA zatwierdzono resmetirom do leczenia osób z niecirrotycznym MASH z umiarkowanym lub zaawansowanym włóknieniem, w połączeniu z dietą i aktywnością fizyczną. Rozwój farmakoterapii MASLD i MASH nadal trwa.

Dostępność i wskazania do konkretnych leków zależą jednak od kraju oraz aktualnych decyzji regulatorów i systemu refundacji.

MASLD i MASH – najważniejsze informacje

Jeśli w dokumentacji medycznej pojawiła się nowa nazwa, nie oznacza to, że lekarz rozpoznał zupełnie inną chorobę.

Warto zapamiętać:

• MASLD zastąpiło określenie NAFLD.
• MASH zastąpiło określenie NASH.
• MASLD oznacza stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka kardiometabolicznego.
• MASH oznacza postać, w której występuje również proces zapalny i uszkodzenie wątroby.
• Sama obecność tłuszczu w wątrobie nie mówi jeszcze, czy doszło do włóknienia.
• W diagnostyce coraz większe znaczenie mają nieinwazyjne metody oceny włóknienia.
• Leczenie koncentruje się przede wszystkim na poprawie zdrowia metabolicznego i zapobieganiu progresji choroby.

MASLD i MASH to nie tylko nowe skróty w dokumentacji. Zmiana nazewnictwa odzwierciedla lepsze rozumienie przyczyn stłuszczeniowej choroby wątroby i pozwala dokładniej opisywać jej różne postacie.