Nowoczesne leki na otyłość – zastrzyki, tabletki i farmakoterapia

Leczenie otyłości w ostatnich latach bardzo się zmieniło. Coraz więcej mówi się o lekach na receptę, w tym o popularnych „zastrzykach na odchudzanie”. Nie są one jednak przeznaczone dla każdego, kto chce szybko schudnąć.

Nowoczesne leki stosowane w leczeniu otyłości wpływają między innymi na apetyt, uczucie sytości i ilość spożywanego jedzenia. Mogą być ważnym elementem terapii, szczególnie gdy sama zmiana diety i zwiększenie aktywności fizycznej nie przynoszą wystarczającego efektu.

Czy istnieją leki na otyłość?

Tak.

Otyłość jest chorobą przewlekłą, dlatego podobnie jak w przypadku innych chorób można stosować leczenie farmakologiczne.

Leki na otyłość mogą pomóc między innymi:

• zmniejszyć uczucie głodu,
• szybciej osiągać uczucie sytości,
• ograniczyć ilość spożywanego jedzenia,
• ułatwić utrzymanie deficytu energetycznego,
• zmniejszyć masę ciała.

Nie zastępują jednak zdrowego sposobu odżywiania i aktywności fizycznej.

Czym są „zastrzyki na odchudzanie”?

To potoczne określenie części leków stosowanych w leczeniu otyłości.

Niektóre z nich podaje się w formie zastrzyków podskórnych, najczęściej w regularnych odstępach.

Ich działanie jest związane między innymi z hormonami przewodu pokarmowego, które uczestniczą w regulacji apetytu i sytości.

Dlatego określenie „zastrzyk na odchudzanie” jest pewnym uproszczeniem. Są to leki stosowane w leczeniu konkretnej choroby, a nie preparaty kosmetyczne.

Co to są analogi GLP-1?

GLP-1 to hormon, który naturalnie występuje w organizmie.

Wpływa między innymi na:

• uczucie sytości,
• apetyt,
• tempo opróżniania żołądka,
• regulację poziomu glukozy we krwi.

Leki działające na receptor GLP-1 naśladują działanie tego hormonu.

Dzięki temu pacjent może odczuwać mniejszy głód i łatwiej kontrolować ilość spożywanego jedzenia.

Czy wszystkie nowoczesne leki na otyłość działają tak samo?

Nie.

Dostępne leki mogą działać na różne mechanizmy związane z regulacją apetytu i metabolizmu.

Wśród nowoczesnych terapii znajdują się między innymi leki działające na receptor GLP-1 oraz preparaty wpływające jednocześnie na więcej niż jeden szlak hormonalny.

Różnią się także sposobem podawania, dawkowaniem, skutecznością i możliwymi działaniami niepożądanymi.

Czy leki na otyłość są dostępne bez recepty?

Leki stosowane w leczeniu otyłości wymagające terapii farmakologicznej są przepisywane przez lekarza.

Nie należy kupować leków niewiadomego pochodzenia z internetu ani stosować preparatów przeznaczonych dla innej osoby.

W przypadku leczenia otyłości ważne jest dobranie odpowiedniego leku i dawki do stanu zdrowia pacjenta.

Dla kogo przeznaczone są leki na otyłość?

Farmakoterapia nie jest potrzebna każdej osobie z nadwagą.

Może być rozważana przede wszystkim u osób z otyłością lub nadwagą, u których występują określone czynniki ryzyka lub choroby związane z masą ciała.

Lekarz bierze pod uwagę między innymi:

• BMI,
• obwód talii,
• choroby współistniejące,
• wcześniejsze próby redukcji masy ciała,
• stosowane leki,
• przeciwwskazania.

Kryteria rozpoczęcia leczenia zależą od konkretnego preparatu.

Czy można brać leki na otyłość przy BMI 25?

Nie ma zasady, że każdy z BMI 25 powinien otrzymać lek.

Samo niewielkie przekroczenie prawidłowej masy ciała zwykle nie jest wskazaniem do farmakoterapii.

Decyzja zależy od całego obrazu zdrowia, a nie wyłącznie od jednej liczby.

Czy leki na otyłość są dla osób, które „nie potrafią się odchudzać”?

Takie określenie może być mylące.

Otyłość jest chorobą, na którą wpływa wiele czynników. U części osób sama zmiana stylu życia nie pozwala uzyskać odpowiedniej i trwałej redukcji masy ciała.

Farmakoterapia może być wtedy jednym z elementów kompleksowego leczenia.

Nie jest oznaką braku silnej woli.

Jak działają leki na otyłość?

W zależności od rodzaju leku mogą między innymi:

• zmniejszać uczucie głodu,
• zwiększać uczucie sytości,
• spowalniać opróżnianie żołądka,
• wpływać na regulację poziomu glukozy,
• ograniczać ilość spożywanego jedzenia.

Dzięki temu pacjentowi łatwiej jest zmienić sposób odżywiania i utrzymać niższą podaż energii.

Czy po leku przestaje się być głodnym?

Nie.

Celem leczenia nie jest całkowite wyeliminowanie głodu.

Pacjent może jednak odczuwać mniejszy apetyt, szybciej osiągać sytość i rzadziej odczuwać potrzebę podjadania.

Reakcja na lek jest indywidualna.

Jak szybko można schudnąć?

Tempo redukcji masy ciała jest różne u poszczególnych osób.

Zależy między innymi od:

• rodzaju stosowanego leku,
• dawki,
• czasu leczenia,
• wyjściowej masy ciała,
• sposobu odżywiania,
• aktywności fizycznej,
• chorób współistniejących.

Leczenie otyłości powinno być prowadzone długoterminowo. Szybka utrata dużej liczby kilogramów nie jest sama w sobie celem terapii.

Czy każdy reaguje na lek tak samo?

Nie.

U części osób redukcja masy ciała jest duża, u innych mniejsza.

Jeżeli określony lek nie przynosi oczekiwanych efektów, lekarz może ocenić, czy należy kontynuować terapię, zmienić dawkę lub rozważyć inną metodę leczenia.

Czy leki na otyłość trzeba przyjmować przez całe życie?

Nie ma jednej odpowiedzi.

Otyłość jest chorobą przewlekłą i u części osób długotrwałe leczenie może być potrzebne do utrzymania efektów.

Po odstawieniu leku może zwiększyć się apetyt i może dojść do ponownego wzrostu masy ciała.

Nie oznacza to, że lek „uzależnia”. Jest to związane z tym, że mechanizmy regulujące apetyt nadal funkcjonują.

Co się dzieje po odstawieniu leku?

U części osób masa ciała może częściowo powrócić.

Dlatego leczenie powinno obejmować nie tylko sam lek, ale również trwałe zmiany sposobu odżywiania, aktywności i innych nawyków.

Decyzję o zakończeniu terapii powinien podejmować lekarz.

Czy podczas stosowania leku trzeba być na diecie?

Nie ma jednej specjalnej diety obowiązującej wszystkich pacjentów.

Ważne jest jednak, aby sposób odżywiania dostarczał odpowiedniej ilości:

• białka,
• warzyw i owoców,
• błonnika, jeśli jest dobrze tolerowany,
• witamin i składników mineralnych,
• płynów.

Podczas leczenia apetyt może być znacznie mniejszy, dlatego szczególnie ważna staje się jakość spożywanych produktów.

Czy można ćwiczyć podczas leczenia?

Tak.

Aktywność fizyczna jest ważnym elementem leczenia otyłości.

Pomaga nie tylko w redukcji masy ciała, ale również w utrzymaniu masy mięśniowej, poprawie kondycji i zdrowia metabolicznego.

Rodzaj i intensywność aktywności warto dopasować do możliwości danej osoby.

Czy leki na otyłość powodują skutki uboczne?

Mogą.

W przypadku leków działających na układ GLP-1 do najczęstszych działań niepożądanych należą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:

• nudności,
• wymioty,
• biegunka,
• zaparcia,
• bóle brzucha,
• uczucie pełności.

U wielu osób objawy są najbardziej nasilone na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki i z czasem mogą się zmniejszyć.

Czy nudności po leku są normalne?

Nudności mogą pojawić się podczas stosowania niektórych leków na otyłość.

Nie powinny być jednak bardzo nasilone ani prowadzić do odwodnienia.

Jeżeli nudności lub wymioty są uporczywe, warto skontaktować się z lekarzem.

Czy można brać leki na otyłość przy innych chorobach?

To zależy od konkretnego leku i chorób występujących u pacjenta.

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien zebrać informacje dotyczące między innymi:

• chorób przewlekłych,
• przyjmowanych leków,
• przebytych operacji,
• alergii,
• wcześniejszych problemów związanych z leczeniem.

Niektóre choroby lub przyjmowane leki mogą być przeciwwskazaniem do zastosowania konkretnej terapii.

Czy można brać leki na otyłość podczas ciąży?

Leki stosowane w leczeniu otyłości nie są przeznaczone do stosowania w celu redukcji masy ciała podczas ciąży.

Jeżeli kobieta planuje ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży, powinna poinformować o tym lekarza przed rozpoczęciem lub kontynuowaniem farmakoterapii.

Czy można stosować leki na otyłość podczas karmienia piersią?

Zależy to od konkretnego preparatu.

Nie należy samodzielnie rozpoczynać ani kontynuować leczenia farmakologicznego podczas karmienia piersią bez wcześniejszej konsultacji.

Czy można łączyć kilka leków na odchudzanie?

Nie należy robić tego samodzielnie.

Łączenie leków może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

Jeżeli lekarz uzna, że połączenie określonych metod leczenia jest odpowiednie, powinno odbywać się ono pod kontrolą.

Czy można kupić lek od znajomego?

Nie.

Leki na receptę powinny być stosowane wyłącznie przez osobę, dla której zostały przepisane.

Dawka odpowiednia dla jednej osoby może być nieodpowiednia dla innej, a przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena przeciwwskazań.

Czy leki na otyłość są lepsze od diety?

To nie jest porównanie „lek albo dieta”.

Farmakoterapia i zmiana stylu życia mogą być elementami tego samego leczenia.

Lek może ułatwić kontrolowanie apetytu, natomiast sposób odżywiania i aktywność fizyczna pomagają osiągnąć i utrzymać efekty terapii.

Czy można schudnąć bez leków?

Tak.

Wiele osób może osiągnąć poprawę masy ciała dzięki zmianie sposobu odżywiania, zwiększeniu aktywności fizycznej i pracy nad nawykami.

Farmakoterapia jest dodatkową możliwością dla osób, u których istnieją wskazania do jej zastosowania.

Czy leki na otyłość zastępują operację bariatryczną?

Nie zawsze.

Farmakoterapia i chirurgia bariatryczna to różne metody leczenia.

W przypadku ciężkiej otyłości lekarz może rozważyć operację, szczególnie gdy inne metody nie przyniosły odpowiedniego efektu lub występują poważne choroby związane z otyłością.

W niektórych sytuacjach leczenie farmakologiczne może być stosowane przed operacją lub po niej.

Czy można stosować leki na otyłość tylko przez kilka tygodni?

Zależy to od konkretnego leku i celu terapii.

Leczenie otyłości nie powinno być traktowane jako krótki „program odchudzający”.

Organizm potrzebuje czasu na dostosowanie się do leczenia, a skuteczność i bezpieczeństwo terapii powinny być regularnie oceniane.

Jak lekarz kontroluje leczenie?

Podczas kolejnych wizyt lekarz może oceniać między innymi:

• zmianę masy ciała,
• obwód talii,
• apetyt,
• samopoczucie,
• działania niepożądane,
• wyniki badań,
• choroby współistniejące.

Na tej podstawie może zdecydować o kontynuowaniu, modyfikacji lub zakończeniu terapii.

Kiedy warto porozmawiać z lekarzem o farmakoterapii?

Warto rozważyć konsultację, jeśli:

• występuje otyłość,
• kolejne próby redukcji masy ciała kończą się powrotem kilogramów,
• zmiana diety i aktywności nie daje wystarczającego efektu,
• występują choroby związane z otyłością,
• masa ciała utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Podczas konsultacji można ocenić, czy farmakoterapia jest w danym przypadku odpowiednia.

Podsumowanie

Nowoczesne leki na otyłość są elementem leczenia choroby, a nie sposobem na szybkie odchudzanie dla każdego.

Część z nich podawana jest w formie zastrzyków i wpływa na mechanizmy odpowiedzialne za regulację apetytu i uczucia sytości. Szczególnie znane są leki działające na układ GLP-1 oraz nowsze terapie wpływające na więcej niż jeden mechanizm hormonalny.

Leczenie może pomóc ograniczyć uczucie głodu i ułatwić zmniejszenie ilości spożywanego jedzenia. Nie oznacza jednak całkowitego braku apetytu i nie zastępuje zdrowego sposobu odżywiania oraz aktywności fizycznej.

Farmakoterapia nie jest odpowiednia dla każdego. Przed jej rozpoczęciem lekarz ocenia między innymi BMI, choroby współistniejące, przyjmowane leki oraz możliwe przeciwwskazania.

Warto również pamiętać, że leczenie otyłości jest procesem długoterminowym. Po odstawieniu leku u części osób może dojść do ponownego wzrostu apetytu i masy ciała, dlatego ważne jest wypracowanie trwałych zmian stylu życia.

Jeżeli otyłość utrzymuje się mimo podejmowanych prób redukcji masy ciała lub towarzyszą jej inne problemy zdrowotne, warto porozmawiać z lekarzem o dostępnych możliwościach leczenia. Dobór odpowiedniej terapii powinien zawsze uwzględniać indywidualną sytuację pacjenta.