Ból kolan i kręgosłupa – Jak otyłość niszczy i przeciąża stawy?

Ból kolan, bioder czy kręgosłupa często kojarzy się przede wszystkim z wiekiem, urazami albo siedzącym trybem życia. Tymczasem również nadmierna masa ciała może znacząco obciążać układ ruchu.

Im większa masa ciała, tym większe obciążenie, z którym podczas codziennego chodzenia, wchodzenia po schodach czy wstawania musi radzić sobie układ mięśniowo-szkieletowy. Otyłość może również wpływać na stawy poprzez procesy zapalne i metaboliczne.

Czy nadwaga rzeczywiście niszczy stawy? Co zrobić, gdy bolą kolana? Czy fizjoterapia pomaga przy otyłości? I czy kwas hialuronowy może zmniejszyć ból kolana?

Dlaczego otyłość obciąża stawy?

Stawy przenoszą ciężar całego ciała podczas wielu codziennych czynności.

Dodatkowa masa oznacza większe obciążenie między innymi dla:

• kolan,
• bioder,
• stawów skokowych,
• kręgosłupa.

Szczególnie duże znaczenie ma obciążenie powtarzające się przez lata.

Nie chodzi jednak wyłącznie o mechaniczne przeciążenie. Tkanka tłuszczowa jest aktywna metabolicznie i może wpływać na procesy zapalne w organizmie. Otyłość jest więc związana z chorobami stawów zarówno poprzez obciążenie mechaniczne, jak i czynniki metaboliczne.

Ból kolan a otyłość – czy dodatkowe kilogramy mają znaczenie?

Tak.

Otyłość jest jednym z ważnych czynników ryzyka rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych.

Większa masa ciała zwiększa obciążenie stawu, a dodatkowo zaburzenia metaboliczne związane z otyłością mogą wpływać na stan tkanek stawowych.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból kolana u osoby z nadwagą jest wynikiem zwyrodnienia. Przyczyną może być również uraz, przeciążenie, choroba zapalna lub inne schorzenie.

Czy nadwaga powoduje zwyrodnienie stawów?

Może zwiększać ryzyko jego rozwoju i przyspieszać problemy ze stawami, szczególnie w obrębie kolan.

Choroba zwyrodnieniowa jest jednak procesem wieloczynnikowym. Znaczenie mają między innymi:

• wiek,
• przebyte urazy,
• obciążenia zawodowe i sportowe,
• budowa stawu,
• predyspozycje genetyczne,
• masa ciała.

Dlatego nie można powiedzieć, że otyłość jest jedyną przyczyną zwyrodnienia.

Jak objawia się zwyrodnienie kolana?

Typowe objawy mogą obejmować:

• ból podczas chodzenia,
• ból przy wchodzeniu i schodzeniu po schodach,
• sztywność stawu,
• ograniczenie jego ruchomości,
• trzeszczenie lub „strzelanie”,
• obrzęk,
• trudności ze wstawaniem z krzesła.

Początkowo ból może pojawiać się głównie podczas wysiłku. W bardziej zaawansowanej chorobie może występować również podczas odpoczynku.

A co z kręgosłupem?

Nadmierna masa ciała może zwiększać obciążenie kręgosłupa i wiązać się z większym ryzykiem występowania bólu dolnego odcinka pleców.

Jednocześnie ból kręgosłupa nie jest prostym skutkiem samej nadwagi.

Wpływ mają również:

• brak aktywności fizycznej,
• osłabienie mięśni,
• długotrwałe siedzenie,
• niektóre choroby kręgosłupa,
• przeciążenia,
• urazy.

Dlatego w przypadku przewlekłego bólu kręgosłupa warto ustalić jego rzeczywistą przyczynę, zamiast automatycznie przypisywać go masie ciała.

Czy każdy kilogram mniej odciąża kolana?

Redukcja masy ciała może wyraźnie zmniejszyć obciążenie stawów, ale nie istnieje jedna uniwersalna wartość określająca, ile kilogramów nacisku mniej odczuwa kolano po utracie 1 kg masy ciała.

Obciążenie stawu zależy między innymi od wykonywanej czynności, tempa ruchu i biomechaniki.

Najważniejsze jest to, że nawet umiarkowana redukcja masy ciała może przynieść korzyści osobom z chorobą zwyrodnieniową kolana i nadmierną masą ciała.

Czy trzeba schudnąć, żeby przestały boleć kolana?

Nie zawsze.

Redukcja masy ciała jest ważnym elementem leczenia u osób z otyłością, ale nie jest jedyną metodą.

Pomóc mogą również:

• odpowiednio dobrane ćwiczenia,
• fizjoterapia,
• leczenie bólu,
• modyfikacja codziennej aktywności,
• leczenie choroby zwyrodnieniowej,
• w zaawansowanych przypadkach – leczenie operacyjne.

Co ważne, nie trzeba czekać z aktywnością fizyczną do momentu osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

Fizjoterapia przy otyłości – czy ma sens?

Tak.

Fizjoterapia może pomóc zmniejszyć ból, poprawić zakres ruchu i zwiększyć siłę mięśni.

U osób z nadmierną masą ciała szczególnie ważne jest stopniowe wzmacnianie mięśni odpowiedzialnych za stabilizację stawów i kręgosłupa.

Rodzaj ćwiczeń powinien być dopasowany do możliwości pacjenta. Jeśli kolano boli podczas biegania, nie oznacza to, że trzeba całkowicie zrezygnować z ruchu. Można wybrać aktywności mniej obciążające stawy, np. jazdę na rowerze, ćwiczenia w wodzie czy odpowiednio dobrany trening siłowy.

Czy ruch może pogorszyć zwyrodnienie?

Sam fakt występowania choroby zwyrodnieniowej nie oznacza, że staw należy oszczędzać poprzez całkowite unikanie ruchu.

Odpowiednio dobrana aktywność fizyczna jest jednym z podstawowych elementów leczenia choroby zwyrodnieniowej.

Problemem może być natomiast zbyt duże lub niewłaściwie dobrane obciążenie.

Jeżeli podczas ćwiczeń pojawia się silny ból lub obrzęk, warto skonsultować sposób treningu z fizjoterapeutą lub lekarzem.

Kwas hialuronowy do kolana – czy pomaga?

Kwas hialuronowy może być podawany w formie zastrzyku dostawowego w leczeniu objawów choroby zwyrodnieniowej kolana.

Jego skuteczność nie jest jednak jednakowa u wszystkich pacjentów, a zalecenia dotyczące jego stosowania różnią się między organizacjami medycznymi.

Nie jest to metoda, która odbudowuje zniszczoną chrząstkę ani usuwa przyczynę choroby.

Dlatego przed podjęciem decyzji o takim leczeniu lekarz powinien ocenić stopień zwyrodnienia, objawy i inne dostępne możliwości terapii.

Czy można odbudować chrząstkę w kolanie?

Nie istnieje obecnie prosty zabieg ani suplement, który u każdego pacjenta odbuduje zużytą chrząstkę i przywróci staw do stanu sprzed choroby zwyrodnieniowej.

Leczenie koncentruje się przede wszystkim na:

• zmniejszeniu bólu,
• poprawie sprawności,
• zwiększeniu siły mięśni,
• poprawie funkcjonowania stawu,
• ograniczeniu przeciążeń,
• leczeniu czynników zwiększających ryzyko progresji choroby.

W zaawansowanych przypadkach może być konieczna konsultacja ortopedyczna i rozważenie leczenia operacyjnego.

Czy leki przeciwbólowe rozwiązują problem?

Mogą zmniejszać ból, ale zazwyczaj nie usuwają jego przyczyny.

Rodzaj leczenia farmakologicznego powinien zależeć od stanu zdrowia pacjenta. Ma to szczególne znaczenie u osób z otyłością, które mogą jednocześnie mieć nadciśnienie, choroby nerek, choroby przewodu pokarmowego czy przyjmować inne leki.

Nie warto więc regularnie stosować leków przeciwbólowych na własną rękę przez długi czas.

Czy operacja bariatryczna może pomóc na bóle stawów?

Redukcja dużej masy ciała może zmniejszyć obciążenie układu ruchu i poprawić funkcjonowanie pacjenta.

U osób z otyłością i chorobą zwyrodnieniową kolana zmniejszenie masy ciała może prowadzić do zmniejszenia bólu i poprawy sprawności.

Nie oznacza to jednak, że operacja bariatryczna jest leczeniem samego stawu. Jest metodą leczenia otyłości, która może przynieść również korzyści dla układu ruchu.

Kiedy ból kolana wymaga konsultacji?

Warto zgłosić się do lekarza, jeśli:

• ból utrzymuje się przez dłuższy czas,
• kolano regularnie puchnie,
• zakres ruchu się zmniejsza,
• ból utrudnia chodzenie lub sen,
• pojawił się po urazie,
• kolano jest niestabilne,
• objawy stopniowo się nasilają.

Nagły, silny ból, znaczny obrzęk, zaczerwienienie lub gorączka wymagają szybkiej oceny lekarskiej.

Podsumowanie

Otyłość może znacząco obciążać stawy i zwiększać ryzyko choroby zwyrodnieniowej, szczególnie kolan. Nie jest jednak jedyną przyczyną bólu. Na stan stawów wpływają również wiek, urazy, aktywność fizyczna, budowa ciała i wiele innych czynników.

Redukcja masy ciała może zmniejszyć obciążenie stawów i przynieść wyraźną poprawę w zakresie bólu oraz sprawności. Nie trzeba jednak czekać ze zmianą stylu życia do momentu osiągnięcia prawidłowej masy ciała.

Fizjoterapia i odpowiednio dobrana aktywność fizyczna są ważnymi elementami leczenia bólu i choroby zwyrodnieniowej. W wybranych przypadkach lekarz może rozważyć również leczenie farmakologiczne, iniekcje dostawowe, w tym kwas hialuronowy, lub leczenie operacyjne.

Jeżeli ból kolan lub kręgosłupa utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto ustalić jego przyczynę. Jednoczesne leczenie problemu ze stawami i nadmiernej masy ciała może przynieść znacznie lepsze efekty niż skupienie się wyłącznie na jednym z tych problemów.