Berberyna („naturalny Ozempic”?) – Prawda o suplementach na otyłość

Berberyna w ostatnich latach zyskała ogromną popularność jako suplement wspierający odchudzanie i kontrolę poziomu cukru we krwi. W internecie można spotkać określenie „naturalny Ozempic”, sugerujące, że kapsułka z berberyną może działać podobnie do leków stosowanych w leczeniu otyłości.

To jednak duże uproszczenie. Berberyna jest związkiem roślinnym, który może wpływać na niektóre procesy metaboliczne, ale nie jest zamiennikiem semaglutydu ani innych leków przeciwotyłościowych. Co właściwie wiadomo o jej skuteczności i czy warto stosować ją podczas leczenia otyłości?

Czym jest berberyna?

Berberyna jest związkiem występującym w kilku gatunkach roślin, m.in. berberysach. Od lat jest przedmiotem badań dotyczących gospodarki glukozowej i lipidowej.

Na rynku dostępna jest przede wszystkim jako suplement diety. To istotna różnica w stosunku do leków stosowanych w leczeniu otyłości, które przechodzą proces rejestracji pod kątem określonych wskazań, jakości, bezpieczeństwa i skuteczności.

Berberyna nie jest więc „naturalną wersją” konkretnego leku.

Skąd określenie „naturalny Ozempic”?

Określenie to jest przede wszystkim hasłem marketingowym. Wynika z tego, że część badań sugeruje, iż berberyna może korzystnie wpływać na niektóre parametry metaboliczne, w tym stężenie glukozy.

Nie oznacza to jednak, że działa tak samo jak semaglutyd.

Semaglutyd należy do agonistów receptora GLP-1. Leki z tej grupy wpływają m.in. na regulację apetytu, sytości i gospodarki glukozowej. Ich skuteczność w leczeniu otyłości została oceniona w dużych badaniach klinicznych.

Berberyna działa za pośrednictwem innych mechanizmów i nie jest agonistą receptora GLP-1.

Czy berberyna pomaga schudnąć?

Badania kliniczne sugerują, że berberyna może wiązać się z niewielkim zmniejszeniem masy ciała, szczególnie u części osób z zaburzeniami metabolicznymi. Wyniki badań są jednak niejednorodne, a jakość dostępnych dowodów jest słabsza niż w przypadku zatwierdzonych leków stosowanych w leczeniu otyłości.

Nie można więc traktować berberyny jako skutecznego odpowiednika farmakoterapii przeciwotyłościowej.

Jeżeli ktoś przyjmuje berberynę i obserwuje spadek masy ciała, nie oznacza to, że suplement działa na organizm w taki sam sposób jak leki inkretynowe.

Berberyna a cukier we krwi

To właśnie wpływ na gospodarkę glukozową jest jednym z powodów zainteresowania berberyną.

Niektóre badania wskazują na możliwość obniżania stężenia glukozy u osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Efekt może być jednak różny u poszczególnych osób i nie oznacza, że berberyną można samodzielnie zastąpić leczenie cukrzycy.

Jeżeli pacjent przyjmuje leki obniżające poziom glukozy, dodanie suplementu bez konsultacji z lekarzem może być niewłaściwe.

Berberyna a insulinooporność

Berberyna jest często reklamowana jako suplement „na insulinooporność”. Trzeba jednak zachować ostrożność z takim określeniem.

Insulinooporność nie jest chorobą, którą można rozpoznać wyłącznie na podstawie jednego wyniku laboratoryjnego, a samo przyjmowanie suplementu nie zastępuje całościowej oceny stanu zdrowia.

W przypadku zaburzeń metabolicznych znaczenie mają przede wszystkim odpowiednie odżywianie, aktywność fizyczna, redukcja nadmiernej masy ciała oraz – jeśli są wskazania – leczenie farmakologiczne.

Berberyna czy semaglutyd – czym się różnią?

Dlatego określenie „naturalny Ozempic” może wprowadzać pacjentów w błąd. Naturalne pochodzenie substancji nie oznacza działania identycznego z lekiem.

Czy berberyna jest bezpieczna?

„Naturalny” nie oznacza automatycznie „bezpieczny dla każdego”.

Berberyna może powodować działania niepożądane, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:

• bóle brzucha,
• zaparcia,
• biegunka,
• nudności,
• wzdęcia.

Może również wchodzić w interakcje z lekami. Szczególnej ostrożności wymagają osoby przyjmujące leki wpływające na stężenie glukozy, ciśnienie tętnicze lub inne preparaty metabolizowane w organizmie.

Suplementacja w ciąży i podczas karmienia piersią również wymaga szczególnej ostrożności i nie powinna być podejmowana samodzielnie.

A co z morwą białą?

Morwa biała również jest popularnym składnikiem suplementów reklamowanych jako wsparcie metabolizmu i kontroli cukru.

Zawarte w niej związki mogą wpływać na trawienie węglowodanów, ale podobnie jak w przypadku berberyny, nie oznacza to, że morwa biała jest lekiem na otyłość ani zamiennikiem farmakoterapii.

Suplement może być dodatkiem do zdrowego stylu życia, ale nie powinien zastępować leczenia zaleconego przez lekarza.

Suplementy a leczenie otyłości

W przypadku otyłości najważniejsze jest leczenie całej choroby, a nie poszukiwanie jednego składnika, który „przyspieszy metabolizm”.

W zależności od sytuacji pacjenta leczenie może obejmować zmianę sposobu odżywiania, zwiększenie aktywności fizycznej, wsparcie psychologiczne, farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne.

Suplementy mogą być rozważane jako uzupełnienie postępowania w określonych sytuacjach, ale nie powinny być przedstawiane jako alternatywa dla skutecznego leczenia otyłości.

Czy warto stosować berberynę na odchudzanie?

Jeżeli celem jest wyłącznie redukcja masy ciała, nie ma dobrych podstaw, aby traktować berberynę jako odpowiednik nowoczesnych leków przeciwotyłościowych.

Może mieć wpływ na niektóre parametry metaboliczne, ale jej działanie na masę ciała jest znacznie mniej przewidywalne. Dodatkowo preparaty dostępne jako suplementy mogą różnić się składem i zawartością substancji czynnej.

Przed rozpoczęciem suplementacji warto więc zastanowić się nie tylko nad tym, czy suplement „działa”, ale przede wszystkim, czy jest potrzebny i bezpieczny w konkretnej sytuacji zdrowotnej.

„Naturalny Ozempic” to chwytliwe hasło, nie diagnoza

Berberyna nie jest naturalnym odpowiednikiem Ozempicu. To zupełnie inna substancja, o innym mechanizmie działania i znacznie słabszych dowodach dotyczących leczenia otyłości.

Jeśli masz otyłość, nie musisz szukać „magicznego” suplementu. Warto omówić z lekarzem dostępne możliwości leczenia i dobrać je do stopnia otyłości, chorób współistniejących oraz dotychczasowych prób redukcji masy ciała.

Suplement może być dodatkiem w określonych sytuacjach, ale nie powinien zastępować sprawdzonego leczenia.