Dieta keto w otyłości olbrzymiej – zalety i ukryte niebezpieczeństwa

Dieta ketogeniczna od lat cieszy się ogromną popularnością wśród osób, które chcą szybko schudnąć. Ograniczenie węglowodanów do bardzo niskiego poziomu powoduje wejście organizmu w stan ketozy, a początkowy spadek masy ciała może być wyraźny.

Czy dieta keto jest jednak dobrym rozwiązaniem dla osoby z otyłością olbrzymią? Czy pomaga przy insulinooporności i stłuszczeniu wątroby? I czy może być bezpiecznie stosowana przez długi czas?

Na czym polega dieta ketogeniczna?

Dieta ketogeniczna charakteryzuje się bardzo dużym ograniczeniem węglowodanów przy jednoczesnym zwiększeniu udziału tłuszczu. Organizm, mając mniej dostępnej glukozy, zwiększa wykorzystanie tłuszczów i produkcję ciał ketonowych w wątrobie.

Stan ten nazywa się ketozą żywieniową.

To zupełnie co innego niż kwasica ketonowa, która jest stanem zagrożenia życia, występującym przede wszystkim w określonych sytuacjach chorobowych, m.in. przy niedoborze insuliny.

Czy keto pomaga schudnąć?

Tak – dieta ketogeniczna może prowadzić do redukcji masy ciała.

Najważniejsze jest jednak to, że skuteczność odchudzania nie wynika wyłącznie z samej ketozy. Duże znaczenie ma całkowity bilans energetyczny, a ograniczenie węglowodanów może u części osób ułatwiać zmniejszenie spożycia energii i kontrolowanie apetytu.

Początkowy spadek masy ciała może być szczególnie szybki, ponieważ wraz z ograniczeniem węglowodanów organizm zużywa zapasy glikogenu, a wraz z nimi zmniejsza się ilość związanej wody.

Dlatego kilka kilogramów mniej na początku diety nie oznacza wyłącznie utraty tkanki tłuszczowej.

Keto a otyłość olbrzymia

U osoby z ciężką otyłością redukcja masy ciała może przynieść znaczące korzyści zdrowotne. Nie oznacza to jednak, że potrzebna jest dieta ketogeniczna.

W leczeniu otyłości najważniejsze jest znalezienie sposobu odżywiania, który:

• pozwala stopniowo redukować masę ciała,
• dostarcza odpowiednią ilość białka i składników odżywczych,
• jest możliwy do utrzymania przez długi czas,
• odpowiada preferencjom pacjenta,
• uwzględnia choroby współistniejące i przyjmowane leki.

Dieta niskowęglowodanowa może być jedną z możliwości, ale nie jest uniwersalnym rozwiązaniem dla każdego pacjenta.

Keto a insulinooporność

Ograniczenie węglowodanów może prowadzić do obniżenia stężenia glukozy i insuliny oraz poprawy niektórych parametrów metabolicznych. U osoby z nadmierną masą ciała podobne korzyści może jednak przynieść również redukcja masy ciała uzyskana za pomocą innych sposobów żywienia.

Dlatego nie należy zakładać, że „insulinooporność = dieta keto”.

Sama insulinooporność nie jest wskazaniem do stosowania bardzo restrykcyjnej diety ketogenicznej. Znacznie ważniejsze jest całościowe podejście do masy ciała, aktywności fizycznej, jakości diety i ewentualnych chorób metabolicznych.

Keto a stłuszczenie wątroby

Stłuszczenie wątroby związane z zaburzeniami metabolicznymi jest obecnie określane jako MASLD. Redukcja masy ciała jest jednym z najważniejszych elementów postępowania u osób z nadmierną masą ciała i MASLD.

Można więc spotkać się z twierdzeniem, że „keto leczy stłuszczoną wątrobę”. To jednak zbyt duże uproszczenie.

To przede wszystkim utrata nadmiernej masy ciała i poprawa jakości diety mogą korzystnie wpływać na ilość tłuszczu w wątrobie. Nie ma potrzeby osiągania ketozy, aby uzyskać te korzyści.

Co więcej, sposób komponowania diety ketogenicznej ma ogromne znaczenie. Jadłospis oparty głównie na tłustym mięsie, maśle, przetworzonych produktach i dużej ilości tłuszczów nasyconych nie jest tym samym co dobrze zaplanowana dieta niskowęglowodanowa.

Jakie są wady diety ketogenicznej?

Im bardziej restrykcyjna dieta, tym większe ryzyko, że będzie trudna do utrzymania.

Możliwe problemy to m.in.:

• zaparcia,
• nudności lub dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
• bóle głowy i osłabienie szczególnie na początku,
• trudności z pokryciem zapotrzebowania na błonnik,
• ograniczenie wielu produktów będących źródłem witamin i składników mineralnych,
• wzrost stężenia cholesterolu LDL u części osób,
• trudność w utrzymaniu diety podczas spotkań, podróży czy jedzenia poza domem.

Przy bardzo restrykcyjnym podejściu istnieje również ryzyko niedoborów, jeśli dieta nie jest odpowiednio zaplanowana.

Czy dieta keto jest bezpieczna dla wątroby?

Sama ketoza żywieniowa nie jest równoznaczna z uszkodzeniem wątroby. Jednak przy istniejącym stłuszczeniu wątroby nie należy koncentrować się wyłącznie na ilości węglowodanów.

Znaczenie ma jakość całej diety. Korzystniejsze jest ograniczenie wysoko przetworzonej żywności, nadmiaru cukrów prostych i alkoholu oraz wybieranie produktów o wysokiej wartości odżywczej.

Jeśli pacjent ma rozpoznaną chorobę wątroby, dietę warto ustalić z lekarzem lub dietetykiem, zamiast rozpoczynać bardzo restrykcyjny model żywienia na własną rękę.

Kiedy dieta ketogeniczna może być niewskazana?

Dieta keto nie jest odpowiednia dla każdego. Szczególnej ostrożności wymagają osoby z niektórymi chorobami przewlekłymi oraz przyjmujące leki wpływające na gospodarkę glukozową.

Przed rozpoczęciem bardzo restrykcyjnej diety warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli występują:

• cukrzyca leczona farmakologicznie,
• choroby nerek,
• choroby wątroby,
• zaburzenia gospodarki lipidowej,
• przebyte lub aktualne zaburzenia odżywiania,
• inne przewlekłe choroby wymagające stałego leczenia.

W przypadku niektórych leków znaczne ograniczenie węglowodanów może wymagać modyfikacji terapii.

Czy keto jest lepsza od zwykłej diety redukcyjnej?

Nie ma jednej diety, która byłaby najlepsza dla wszystkich osób z otyłością.

Dieta ketogeniczna może być skuteczna, jeśli pomaga pacjentowi ograniczyć ilość spożywanej energii i jest możliwa do utrzymania. Dla innej osoby znacznie lepszym rozwiązaniem może być dieta zawierająca umiarkowaną ilość węglowodanów, oparta na warzywach, produktach pełnoziarnistych, źródłach białka i zdrowych tłuszczach.

Najważniejsze pytanie nie brzmi więc:

„Czy keto działa?”

ale:

„Czy ten sposób odżywiania jest bezpieczny, skuteczny i możliwy do utrzymania w moim przypadku?”

Otyłość olbrzymia wymaga czegoś więcej niż diety

Przy bardzo dużej masie ciała sama dieta może nie wystarczyć. Otyłość jest przewlekłą chorobą, której leczenie może wymagać połączenia kilku metod.

W zależności od sytuacji pacjenta lekarz może rozważyć m.in.:

• zmianę sposobu odżywiania,
• zwiększenie aktywności fizycznej,
• wsparcie psychologiczne,
• farmakoterapię,
• leczenie metaboliczno-bariatryczne.

Dieta ketogeniczna nie powinna być traktowana jako alternatywa dla skutecznego leczenia otyłości, jeśli pacjent wymaga szerszego postępowania.

Czy warto przejść na keto przy otyłości?

Dieta ketogeniczna może być jednym z modeli żywienia stosowanych podczas redukcji masy ciała, ale nie jest konieczna do skutecznego odchudzania.

Przy otyłości olbrzymiej szczególnie ważne jest, aby nie skupiać się na szybkim efekcie, lecz na bezpiecznej i możliwej do utrzymania redukcji masy ciała. Dotyczy to również osób ze stłuszczeniem wątroby czy zaburzeniami gospodarki glukozowej.

Keto nie jest ani cudownym lekiem na otyłość, ani z definicji niebezpieczną dietą. Jej skuteczność i bezpieczeństwo zależą od sposobu jej prowadzenia, stanu zdrowia oraz tego, czy pacjent jest w stanie utrzymać taki model żywienia przez dłuższy czas.

W przypadku otyłości olbrzymiej najlepiej omówić sposób odżywiania z lekarzem lub dietetykiem i potraktować dietę jako jeden z elementów kompleksowego leczenia.