Krew w stolcu przy WZJG i Crohnie – kiedy iść do lekarza?

Krew w stolcu jest jednym z objawów, którego nie należy ignorować. Może pojawić się z wielu przyczyn – od stosunkowo niegroźnych, takich jak hemoroidy czy szczelina odbytu, po choroby wymagające dokładnej diagnostyki.

W przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) krew w stolcu jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów aktywnego stanu zapalnego. Może występować również w chorobie Leśniowskiego-Crohna, szczególnie gdy choroba obejmuje jelito grube.

Istotne znaczenie ma ilość i wygląd krwi, częstotliwość krwawienia oraz towarzyszące objawy. Szczególnie ważne jest pojawienie się krwi u osoby, która wcześniej pozostawała w remisji.

Jak wygląda krew w stolcu przy WZJG?

W WZJG krew często pojawia się razem z luźnym stolcem, biegunką lub śluzem.

Może być:

• jasnoczerwona,
• wymieszana ze stolcem,
• widoczna na jego powierzchni,
• obecna razem ze śluzem,
• widoczna na papierze toaletowym.

Często towarzyszy jej naglące parcie na stolec i zwiększenie liczby wypróżnień.

Krwawienie wynika ze stanu zapalnego i uszkodzenia błony śluzowej jelita grubego.

Czy krew w stolcu występuje w chorobie Crohna?

Tak.

Krwawienie może występować również w chorobie Leśniowskiego-Crohna, szczególnie gdy stan zapalny obejmuje jelito grube lub okolice odbytu.

W Crohnie mogą pojawiać się również szczeliny odbytu, przetoki i inne zmiany w okolicy okołoodbytowej, które mogą powodować krwawienie.

W przeciwieństwie do WZJG krew nie jest jednak objawem występującym u każdego pacjenta z chorobą Crohna.

Czy jasnoczerwona krew jest mniej groźna?

Niekoniecznie.

Jasnoczerwona krew zwykle pochodzi z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, ale jej obecność nie pozwala samodzielnie określić przyczyny krwawienia.

Może pojawić się między innymi przy:

• hemoroidach,
• szczelinie odbytu,
• zapaleniu odbytnicy,
• WZJG,
• chorobie Crohna,
• polipach,
• innych zmianach jelita grubego.

Dlatego na podstawie samego koloru krwi nie można stwierdzić, że krwawienie jest niegroźne.

Krew na papierze toaletowym – czy to hemoroidy?

Może, ale nie zawsze.

Niewielka ilość jasnej krwi widoczna przede wszystkim na papierze toaletowym może być związana z hemoroidami lub szczeliną odbytu.

Jeżeli jednak krwawienie powtarza się, pojawia się również w stolcu albo towarzyszą mu biegunka, bóle brzucha, śluz czy utrata masy ciała, konieczne jest rozważenie innych przyczyn.

U osoby z rozpoznanym WZJG lub Crohnem nie należy automatycznie przypisywać krwi hemoroidom.

Krew w stolcu przy zaostrzeniu WZJG

Pojawienie się krwi po okresie remisji może być jednym z pierwszych sygnałów nawrotu WZJG.

Szczególnie istotne jest połączenie krwawienia z:

• większą liczbą wypróżnień,
• biegunką,
• naglącym parciem,
• śluzem w stolcu,
• bólami brzucha,
• gorączką,
• osłabieniem.

W takiej sytuacji warto skontaktować się z lekarzem i ocenić aktywność choroby.

Nie należy samodzielnie zwiększać dawki leków ani rozpoczynać leczenia zaostrzenia bez konsultacji.

Krew w stolcu przy rzucie Crohna

W chorobie Leśniowskiego-Crohna pojawienie się krwi może również wskazywać na aktywny stan zapalny.

Znaczenie ma jednak lokalizacja zmian. Jeżeli choroba dotyczy przede wszystkim jelita cienkiego, krwawienie może nie być widocznym objawem.

Krew może pojawić się również w związku ze zmianami w okolicy odbytu, takimi jak szczeliny czy przetoki.

Dlatego przy nowym lub nasilającym się krwawieniu konieczna może być ocena zarówno jelita, jak i okolicy okołoodbytowej.

Czy krew w stolcu oznacza aktywne WZJG lub Crohna?

Nie zawsze.

Krwawienie może mieć inną przyczynę niż aktywność IBD.

U osoby z rozpoznanym WZJG lub Crohnem mogą występować również hemoroidy, szczelina odbytu, infekcja przewodu pokarmowego czy inne schorzenia.

Dlatego lekarz może zalecić dodatkowe badania, aby ustalić źródło krwawienia.

Jakie badania wykonuje się przy krwi w stolcu?

Zakres diagnostyki zależy od wieku pacjenta, ilości krwi, charakteru objawów i rozpoznanych chorób.

Może obejmować:

• morfologię krwi,
• CRP,
• żelazo i ferrytynę,
• albuminę,
• badania kału,
• kalprotektynę w kale,
• badania mikrobiologiczne stolca,
• badanie per rectum,
• kolonoskopię,
• inne badania obrazowe lub endoskopowe.

W przypadku podejrzenia WZJG lub Crohna szczególne znaczenie ma ocena jelita i – w razie wskazań – pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Kalprotektyna przy krwi w stolcu

Kalprotektyna jest markerem stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym.

Jej podwyższenie może występować podczas aktywnego WZJG lub Crohna i może pomóc ocenić, czy objawom towarzyszy stan zapalny.

Nie wskazuje jednak konkretnej przyczyny krwawienia. Podwyższony wynik może wystąpić również w przebiegu infekcji i innych stanów zapalnych jelit.

Czy przy krwi w stolcu potrzebna jest kolonoskopia?

Nie w każdym przypadku.

O konieczności wykonania kolonoskopii decyduje lekarz na podstawie całego obrazu klinicznego.

Badanie może być szczególnie istotne, gdy:

• krwawienie nawraca,
• występuje razem z przewlekłą biegunką,
• pojawia się utrata masy ciała,
• występuje niedokrwistość,
• istnieje podejrzenie WZJG lub Crohna,
• pacjent ma już rozpoznane IBD i pojawiły się nowe objawy,
• konieczne jest określenie aktywności choroby.

Kolonoskopia pozwala bezpośrednio ocenić błonę śluzową jelita i pobrać wycinki do badania mikroskopowego.

Czy można samodzielnie zatrzymać krwawienie?

Nie powinno się próbować leczyć niewyjaśnionego krwawienia wyłącznie domowymi sposobami.

Jeżeli przyczyną są hemoroidy lub szczelina odbytu, lekarz może zalecić odpowiednie postępowanie miejscowe, zmianę diety czy działania ułatwiające wypróżnianie.

W przypadku WZJG lub Crohna konieczne może być natomiast leczenie samego procesu zapalnego.

Najważniejsze jest więc ustalenie przyczyny krwawienia.

Czy dieta może zmniejszyć krwawienie?

Dieta nie leczy przyczyny krwawienia związanego z aktywnym WZJG lub chorobą Crohna.

Podczas zaostrzenia niektóre produkty mogą nasilać dolegliwości jelitowe, dlatego sposób żywienia można czasowo dostosować do indywidualnej tolerancji.

Nie należy jednak wprowadzać bardzo restrykcyjnych diet bez wskazań. Szczególnie w okresie aktywnej choroby ważne jest zapobieganie niedożywieniu i niedoborom.

Krew w stolcu a niedokrwistość

Powtarzające się krwawienie może prowadzić do utraty żelaza i rozwoju niedokrwistości.

Objawami anemii mogą być:

• przewlekłe zmęczenie,
• osłabienie,
• bladość,
• zawroty głowy,
• bóle głowy,
• duszność podczas wysiłku,
• kołatanie serca,
• problemy z koncentracją.

Dlatego przy nawracającym krwawieniu lekarz może zalecić morfologię oraz oznaczenie parametrów gospodarki żelazowej.

Czy czarny stolec oznacza krwawienie z jelita?

Czarny, smolisty stolec może wskazywać na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, choć jego kolor może zmieniać się również pod wpływem niektórych leków lub produktów spożywczych.

Jeżeli stolec jest czarny, smolisty i pojawił się bez oczywistego wyjaśnienia, szczególnie w połączeniu z osłabieniem, zawrotami głowy lub bólem brzucha, wymaga pilnej oceny medycznej.

Kiedy krew w stolcu wymaga pilnej pomocy?

Nie każde niewielkie krwawienie wymaga wezwania pogotowia, ale są sytuacje, których nie należy obserwować w domu.

Pilnej pomocy wymagają między innymi:

• obfite lub szybko nasilające się krwawienie,
• duża ilość krwi w stolcu,
• skrzepy krwi,
• czarny, smolisty stolec,
• omdlenie lub stan przedomdleniowy,
• silne osłabienie,
• zawroty głowy,
• przyspieszone bicie serca,
• bladość i zimne poty,
• silny lub narastający ból brzucha,
• krwista biegunka z wysoką gorączką.

U osoby z WZJG lub Crohnem obfite krwawienie połączone z częstą biegunką, bólem brzucha lub znacznym osłabieniem może wskazywać na ciężkie zaostrzenie i wymaga pilnej oceny.

Czy niewielką ilość krwi można obserwować?

Jeżeli krwawienie wystąpiło jednorazowo i było minimalne, a jego przyczyna jest znana, sytuacja może być mniej pilna.

Jeżeli jednak krew pojawia się ponownie lub nie wiadomo, skąd pochodzi, warto skonsultować ją z lekarzem.

Szczególnie dotyczy to osób z rozpoznanym WZJG lub Crohnem, u których nowe krwawienie może być sygnałem aktywacji choroby.

Kiedy zgłosić się do gastroenterologa?

Konsultacja jest wskazana, gdy:

• krew w stolcu powtarza się,
• krwawieniu towarzyszy biegunka,
• pojawia się śluz,
• występują bóle brzucha,
• masa ciała zmniejsza się bez celowego odchudzania,
• występuje przewlekłe zmęczenie,
• stwierdzono niedokrwistość,
• wcześniej rozpoznano WZJG lub chorobę Crohna i pojawiły się nowe objawy.

Im wcześniej zostanie ustalona przyczyna krwawienia, tym łatwiej dobrać odpowiednie postępowanie.

Podsumowanie

Krew w stolcu może mieć wiele przyczyn i nie zawsze oznacza chorobę zapalną jelit. W przypadku WZJG jest jednak jednym z najbardziej charakterystycznych objawów aktywnego zapalenia, szczególnie gdy występuje razem z biegunką, częstym parciem i śluzem. W chorobie Leśniowskiego-Crohna krwawienie również może się pojawić, zwłaszcza przy zajęciu jelita grubego lub zmianach w okolicy odbytu.

Jasnoczerwona krew nie zawsze oznacza, że przyczyna jest niegroźna. Może pochodzić zarówno z hemoroidów czy szczeliny odbytu, jak i ze zmian zapalnych lub innych chorób jelita.

Przy nawracającym krwawieniu lekarz może zalecić badania krwi, kalprotektynę, badania kału oraz – w zależności od sytuacji – kolonoskopię z pobraniem wycinków. U osoby z WZJG lub Crohnem pojawienie się krwi po okresie remisji może być sygnałem zaostrzenia i wymaga oceny aktywności choroby.

Obfite krwawienie, skrzepy krwi, czarny smolisty stolec, omdlenie, silne osłabienie lub silny ból brzucha wymagają pilnej pomocy medycznej. W takich sytuacjach nie należy czekać na planową konsultację.