Zawroty głowy i ich możliwy związek z układem krążenia

Zawroty głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych lekarzom podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistom. Mogą mieć wiele przyczyn – od przemęczenia i odwodnienia po schorzenia neurologiczne, choroby błędnika czy zaburzenia pracy serca. Choć nie zawsze oznaczają poważny problem zdrowotny, nawracające lub nasilające się objawy wymagają diagnostyki.

W tym artykule wyjaśniamy, kiedy zawroty głowy mogą mieć związek z układem krążenia, jakie objawy powinny wzbudzić szczególny niepokój oraz jak wygląda diagnostyka i leczenie najczęstszych przyczyn.

Czym są zawroty głowy?

Pacjenci używają określenia „zawroty głowy” do opisania różnych dolegliwości. U części osób jest to uczucie wirowania otoczenia, u innych niestabilności, osłabienia, „miękkich nóg” lub wrażenie zbliżającego się omdlenia.

Takie objawy mogą mieć różne podłoże, dlatego lekarz podczas wywiadu dokładnie dopytuje o ich charakter, czas trwania oraz okoliczności występowania.

Czy zawroty głowy zawsze mają związek z sercem?

Nie. Zawroty głowy mogą wynikać z wielu różnych schorzeń i nie zawsze są związane z układem krążenia.

Do najczęstszych przyczyn należą:

choroby błędnika,
odwodnienie,
niedociśnienie tętnicze,
niedokrwistość,
zaburzenia gospodarki elektrolitowej,
choroby neurologiczne,
działania niepożądane niektórych leków,
zaburzenia lękowe.

Jednak w niektórych przypadkach zawroty głowy mogą być objawem chorób serca lub naczyń krwionośnych.

Kiedy przyczyną mogą być choroby układu krążenia?

Prawidłowa praca mózgu zależy od stałego dopływu krwi i tlenu. Jeżeli przepływ krwi zostaje przejściowo zmniejszony, mogą pojawić się zawroty głowy, uczucie osłabienia lub omdlenie.

Do chorób układu krążenia, które mogą powodować takie objawy, należą między innymi:

zaburzenia rytmu serca,
niewydolność serca,
choroba wieńcowa,
zwężenie zastawek serca,
znaczne wahania ciśnienia tętniczego.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z zawrotami głowy ma chorobę serca. Do ustalenia przyczyny konieczna jest odpowiednia diagnostyka.

Jakie objawy mogą sugerować problem kardiologiczny?

Większe prawdopodobieństwo choroby układu krążenia występuje wtedy, gdy zawrotom głowy towarzyszą:

kołatanie serca,
nierówne bicie serca,
szybkie bicie serca,
duszność,
ból lub ucisk w klatce piersiowej,
omdlenie,
szybkie męczenie się,
obrzęki nóg.

Takie objawy wymagają konsultacji lekarskiej.

Czy niskie lub wysokie ciśnienie może powodować zawroty głowy?

Tak. Zarówno niedociśnienie tętnicze, jak i znaczne wartości wysokiego ciśnienia mogą powodować zawroty głowy.

Przy niskim ciśnieniu objawy często pojawiają się podczas szybkiego wstawania z łóżka lub krzesła. Z kolei bardzo wysokie ciśnienie tętnicze może współwystępować z bólem głowy, zaburzeniami widzenia lub pogorszeniem samopoczucia.

Ponieważ podobne objawy mogą mieć wiele innych przyczyn, nie należy samodzielnie wyciągać wniosków wyłącznie na podstawie pomiaru ciśnienia.

Kiedy zawroty głowy wymagają pilnej pomocy medycznej?

Niektóre objawy mogą świadczyć o stanie zagrożenia życia.

Należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną, jeżeli zawrotom głowy towarzyszą:

utrata przytomności,
silny ból w klatce piersiowej,
duszność,
nagłe zaburzenia mowy,
osłabienie kończyn,
opadanie kącika ust,
nagłe zaburzenia widzenia,
bardzo silny ból głowy.

Takie objawy mogą wskazywać między innymi na udar mózgu lub ostry zespół wieńcowy.

Jak wygląda diagnostyka zawrotów głowy?

Diagnostyka rozpoczyna się od dokładnego wywiadu oraz badania fizykalnego. Lekarz ocenia charakter objawów, ich czas trwania, okoliczności występowania oraz choroby współistniejące.

W zależności od podejrzewanej przyczyny mogą zostać wykonane:

pomiar ciśnienia tętniczego,
badanie EKG,
Holter EKG,
echokardiografia (echo serca),
badania laboratoryjne, w tym morfologia, stężenie glukozy i elektrolitów,
badania neurologiczne lub laryngologiczne, jeśli istnieją wskazania.

W Krakowie diagnostyka zawrotów głowy może obejmować zarówno badania kardiologiczne, jak i neurologiczne lub laryngologiczne. Zakres badań zależy od charakteru objawów oraz decyzji lekarza.

Jak wygląda leczenie?

Leczenie zależy od przyczyny zawrotów głowy.

Jeżeli objawy wynikają z odwodnienia, niedociśnienia lub działań niepożądanych leków, postępowanie będzie inne niż w przypadku chorób serca czy zaburzeń błędnika.

W przypadku rozpoznania choroby układu krążenia leczenie dobierane jest indywidualnie i może obejmować zmianę stylu życia, leczenie farmakologiczne lub – w wybranych przypadkach – zabiegowe.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja lekarska jest wskazana, jeżeli zawroty głowy:

nawracają,
utrudniają codzienne funkcjonowanie,
pojawiają się podczas wysiłku,
występują razem z kołataniem serca lub dusznością,
kończą się omdleniem,
pojawiły się po raz pierwszy i są bardzo nasilone.

Wczesna diagnostyka pozwala ustalić przyczynę dolegliwości i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Podsumowanie

Zawroty głowy są objawem, który może mieć wiele różnych przyczyn. Choć często wynikają z przemijających lub łagodnych zaburzeń, niekiedy mogą świadczyć o chorobach układu krążenia wymagających diagnostyki i leczenia.

Podstawą rozpoznania są wywiad lekarski oraz odpowiednio dobrane badania, takie jak pomiar ciśnienia tętniczego, EKG, Holter EKG, echo serca czy badania laboratoryjne. W Krakowie zakres diagnostyki dobierany jest indywidualnie do charakteru objawów oraz stanu zdrowia pacjenta.

Jeżeli zawrotom głowy towarzyszą omdlenie, ból w klatce piersiowej, duszność lub objawy neurologiczne, konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.